Mục lục bài viết
Bê tông và vữa là những "món ăn" cơ bản của mọi ngôi nhà, và chất lượng của chúng phụ thuộc vào ba nguyên liệu chính: xi măng, cát, đá (cùng nước và, khi cần, phụ gia). Chọn sai nguyên liệu, kết cấu có thể kém bền dù thiết kế rất tốt. Bài này nêu các tiêu chí đơn giản để gia chủ kiểm tra, không cần dụng cụ chuyên môn.
Xi măng
Cách chọn
- Chọn xi măng của nhà sản xuất có thương hiệu, nguồn gốc rõ, có bao bì in đầy đủ thông tin: loại xi măng, mác, ngày sản xuất, tiêu chuẩn.
- Chọn loại xi măng phù hợp với hạng mục: xi măng dùng cho bê tông kết cấu, cho xây, trát có thể khác nhau; hỏi kỹ sư.
- Kiểm tra ngày sản xuất: xi măng để lâu có thể vón cục, giảm chất lượng.
- Với vùng ven biển hoặc môi trường ẩm mặn, hỏi loại xi măng phù hợp.
Bảo quản
- Kê cao khỏi nền, lót nilon, che mưa, tránh ẩm.
- Xếp chồng gọn, dùng xi măng nhập trước dùng trước.
- Không dùng xi măng đã vón thành cục cứng.
Xi măng sản xuất trong tỉnh, như các nhà máy ở khu vực Bỉm Sơn, có lợi thế về vận chuyển; xem thêm vật liệu xây dựng sản xuất tại Thanh Hóa.
Cát
Cát chiếm khối lượng lớn trong bê tông và vữa. Những điều cần kiểm tra:
| Tiêu chí | Cát tốt | Dấu hiệu cần cẩn trọng |
|---|---|---|
| Độ sạch | Ít bùn, ít bụi sét | Nắm cát bẩn tay, nước đục khi khuấy |
| Tạp chất | Không lẫn rác, rễ cây | Nhiều rác hữu cơ |
| Độ mặn | Không nhiễm mặn | Cát ven biển chưa rửa, có vị mặn |
| Cỡ hạt | Phù hợp mục đích: cát vàng hạt vừa cho bê tông, cát mịn hơn cho trát | Quá mịn dễ nứt vữa, cát quá thô khó trát |
Cát nhiễm mặn làm gỉ thép và giảm độ bền bê tông, là điều đặc biệt cần chú ý ở vùng ven biển; xem xây nhà vùng ven biển.
Đá
- Cỡ đá phù hợp từng hạng mục (đá dùng cho bê tông kết cấu khác với đá lót nền).
- Đá sạch, ít bụi, ít lẫn đất sét.
- Hạt cứng, ít dẹt, ít vỡ vụn.
- Tập kết ở nơi sạch, không lẫn đất.
Nước và phụ gia
Nước trộn bê tông cần sạch, không nhiễm mặn, không lẫn dầu mỡ. Phụ gia chỉ dùng khi kỹ sư chỉ định và theo đúng liều lượng.
Bê tông thương phẩm hay trộn tại chỗ?
- Bê tông thương phẩm: chất lượng ổn định hơn, nhanh, có phiếu giao hàng; phù hợp cho móng, sàn, dầm lớn.
- Trộn tại chỗ: phù hợp hạng mục nhỏ, nhưng cần kiểm soát cấp phối chặt.
Gia chủ có thể yêu cầu lấy mẫu bê tông khi đổ các cấu kiện quan trọng để thí nghiệm nếu cần, theo thỏa thuận với đơn vị thi công.
Ghi vào hợp đồng
Hợp đồng và danh mục vật tư nên ghi thương hiệu xi măng, nguồn cát đá, mác bê tông thay vì chỉ ghi "vật liệu tốt". Xem cách đọc báo giá và hợp đồng.
Cách kiểm tra cát tại chỗ (đơn giản, không dụng cụ)
| Cách thử | Cách làm | Nhận xét |
|---|---|---|
| Nắm cát | Nắm một nắm cát khô trong tay, thả ra | Cát sạch rơi rời, ít dính; cát lẫn nhiều bùn dính tay, bẩn |
| Thử nước | Cho cát vào chai nước, lắc rồi để lắng | Nước đục nhiều nghĩa là lẫn bùn, sét |
| Quan sát màu | Nhìn bằng mắt | Cát lẫn nhiều rác hữu cơ có màu sẫm, lẫn rễ cây |
| Hỏi nguồn gốc | Hỏi nơi lấy cát; cát gần biển cần cẩn thận | Cát biển chưa rửa có thể nhiễm mặn, cần kiểm tra |
Các cách trên chỉ giúp phát hiện vấn đề rõ rệt. Với công trình quan trọng, nên nhờ thí nghiệm đo chính xác.
Quy trình tiếp nhận vật liệu tại công trình
- Đối chiếu danh mục: loại, số lượng, thương hiệu với hợp đồng và đơn đặt hàng.
- Kiểm tra ngoại quan: bao bì nguyên vẹn, ngày sản xuất, cỡ hạt.
- Ký phiếu giao hàng sau khi đã kiểm, ghi nhận bất thường.
- Chụp ảnh bao bì, lô hàng và phiếu giao.
- Tập kết đúng nơi: kê cao, che chắn, tách từng loại.
- Ghi vào nhật ký công trình để đối chiếu khi thanh toán.
Hỏi nhà thầu những gì về vật liệu thô?
- Xi măng thương hiệu nào, loại nào dùng cho hạng mục nào?
- Cát và đá lấy từ nguồn nào, có kiểm tra mặn, bùn không?
- Bê tông thương phẩm hay trộn tại chỗ, mác bao nhiêu?
- Có lấy mẫu thí nghiệm không, ở cấu kiện nào?
- Nước dùng trộn là nước gì (giếng, máy), có sạch không?
- Quy trình bảo quản xi măng trên công trường ra sao?
Kết luận
Xi măng đúng loại và còn tốt, cát sạch không nhiễm mặn, đá sạch và đúng cỡ, nước sạch và cấp phối chuẩn: đó là nền tảng của phần thô bền chắc. Gia chủ không cần đo đạc, chỉ cần hỏi đúng và nhìn đúng.
Nếu bạn cần tư vấn chọn vật liệu cho công trình ở Thanh Hóa, hãy gọi 0965629779 hoặc xem chọn vật liệu hoàn thiện cho nhà ở.
Câu hỏi thường gặp
Xi măng loại nào tốt nhất?
Không có một loại "tốt nhất" cho mọi trường hợp. Hãy chọn thương hiệu có nguồn gốc rõ và loại phù hợp hạng mục theo tư vấn của kỹ sư.
Cát lẫn bùn có dùng được không?
Hạn chế. Lượng bùn, sét nhiều làm giảm cường độ và dễ nứt. Nên dùng cát sạch hoặc rửa trước khi dùng.
Làm sao biết bê tông đạt mác?
Yêu cầu phiếu giao hàng bê tông thương phẩm, hoặc lấy mẫu thí nghiệm theo thỏa thuận ở các cấu kiện quan trọng.
