Bể tự hoại 3 ngăn cho nhà ở: vị trí, cấu tạo và cách xây đúng ngay từ đầu tại Thanh Hóa

Nhiều gia chủ chỉ nghĩ tới bể phốt khi nhà vệ sinh bốc mùi hay nước trào ngược sau trận mưa lớn. Lúc đó sân đã lát, nhà đã ở, muốn sửa phải đập phá rất tốn kém. Bể tự hoại 3 ngăn là hạng mục nhỏ trong chi phí xây nhà nhưng ảnh hưởng tới sức khỏe cả gia đình hàng chục năm. Bài này Hiluxhome chia sẻ cách chọn vị trí, cấu tạo, vật liệu và bảo trì bể phốt phù hợp nền đất, khí hậu Thanh Hóa, để anh chị chốt phương án ngay từ lúc làm móng.

Bể tự hoại 3 ngăn hoạt động như thế nào?

Bể tự hoại giữ chất thải từ bồn cầu một thời gian để vi sinh vật phân hủy, phần nước đã lắng trong mới thoát ra ngoài. QCVN 01:2011/BYT của Bộ Y tế (ban hành kèm Thông tư 27/2011/TT-BYT) định nghĩa nhà tiêu tự hoại có bể chứa và xử lý phân kín, nước thải không thấm ra ngoài. Chữ "kín" là điểm mấu chốt.

Bể 3 ngăn thường gồm:

• Ngăn chứa: nhận chất thải từ bồn cầu, cặn nặng lắng xuống và phân hủy mạnh nhất; thường là ngăn lớn nhất.
• Ngăn lắng: nhận nước từ ngăn chứa qua lỗ thông hoặc ống chữ T, lắng tiếp phần cặn còn sót.
• Ngăn lọc: nước qua lớp vật liệu lọc hoặc lắng thêm rồi mới ra cống, hố thấm.

Nhờ chia ngăn, nước ra sạch hơn, ít mùi, ít tắc cống. Kích thước từng ngăn phụ thuộc số người dùng, nên do kỹ sư tính trong thiết kế thay vì "ước chừng" tại công trường.

Chọn vị trí đặt bể: đừng để bể phốt "nằm sai chỗ"

Vị trí bể quyết định việc dễ hút, dễ sửa và có ảnh hưởng tới móng hay không:

1. Gần nhà vệ sinh, không nằm dưới phòng ngủ, bếp. Ống càng ngắn, ít khúc cua càng ít tắc. Nhà ống ở phố hay đặt bể dưới gầm cầu thang; nhà nông thôn đất rộng có thể đặt ở sân sau.
2. Xe hút bể tiếp cận được. Chừa nắp thăm ở chỗ dễ mở, không đè dưới bồn hoa hay bàn thờ ngoài trời.
3. Xa giếng khoan, giếng đào, bể nước ăn. Bể nào cũng có thể nứt theo thời gian, mà nông thôn Thanh Hóa nhiều nhà vẫn dùng giếng, nên đặt càng xa nguồn nước càng an toàn.
4. Không làm yếu móng. Hố bể sát móng dễ gây lún lệch; cần tính cao độ đáy bể so với đáy móng khi thiết kế. Xem thêm các loại móng nhà và cách chọn.

Xây bể phốt bằng gạch, bê tông hay mua bể đúc sẵn?

Bể bê tông đúc sẵn có tiêu chuẩn riêng là TCVN 10334:2014; gia chủ nên hỏi nhà cung cấp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn nào.

Lưu ý cho vùng ven biển và đất trũng Thanh Hóa

Ở Sầm Sơn, Hoằng Hóa, Quảng Xương, Nghi Sơn, nền đất thường là cát pha, nước ngầm cao và nhiễm mặn. Bể gạch dễ bị nước ngầm thấm vào làm nhanh đầy, cốt thép kém bảo vệ thì bị ăn mòn. Hiluxhome ưu tiên bể bê tông cốt thép có lớp bảo vệ đủ dày, chống thấm cả trong lẫn ngoài. Xem thêm bài xây nhà vùng ven biển Thanh Hóa.

Vùng hay ngập mùa mưa bão thì cửa xả của bể phải cao hơn mực nước cống thường gặp, nếu không nước sẽ chảy ngược và trào lên bồn cầu.

Những chi tiết kỹ thuật quyết định bể có "sạch mùi" hay không

QCVN 01:2011/BYT yêu cầu bể không lún, sụt, rạn nứt, rò rỉ; nắp trát kín; bệ xí có nút nước kín; nước sau bể chảy vào cống hoặc hố thấm, không tràn ra mặt đất. Khi giám sát, anh chị nên kiểm tra:

• Ống thông hơi: quy chuẩn yêu cầu đường kính trong ít nhất 20mm, cao hơn mái nhà tiêu ít nhất 400mm. Thực tế thường dùng ống lớn hơn, đưa lên mái, đầu ống xa cửa sổ. Thiếu ống thông hơi là nguyên nhân hay gặp gây mùi và bồn cầu "sôi" bọt khí.
• Độ dốc ống dẫn: dốc đều, ít cút góc vuông, có cửa thông tắc dễ tiếp cận.
• Tách nước xám: nước tắm, rửa bát, máy giặt nên đi đường riêng ra cống, không dồn vào bể phốt.
• Thử nước: trước khi lấp đất, bơm đầy bể và theo dõi mực nước có tụt bất thường không. Tham khảo chống thấm mái và nhà vệ sinh.
• Nắp thăm: kín mùi nhưng có tay nắm hoặc khe để mở khi hút.

Ống thoát của bể nên thể hiện trên bản vẽ cùng hệ thống điện nước âm tường để tránh đi ống chồng chéo.

Sử dụng và bảo trì bể tự hoại 3 ngăn đúng cách

Bể xây tốt mà dùng sai vẫn nhanh hỏng. Anh chị nên:

• Không đổ nước sát trùng vào lỗ tiêu: yêu cầu ghi rõ trong QCVN 01:2011/BYT. Hóa chất mạnh diệt vi sinh vật phân hủy, khiến bể nhanh đầy, bốc mùi.
• Không bỏ tã, băng vệ sinh, khăn ướt, nilon vào bồn cầu; chỉ thả giấy vệ sinh loại tự tiêu.
• Hút bể khi đầy. Quy chuẩn yêu cầu lấy phân bùn khi đầy và giữ vệ sinh khi hút, vận chuyển. Dấu hiệu: bồn cầu thoát chậm, có mùi quanh nắp thăm.
• Kiểm tra sau mưa bão. Ngập úng có thể đẩy nước cống, nước ngầm vào bể; hãy mở nắp thăm xem mực nước và nắp có nứt, lún không.

Bể phốt bị trào ngược: nguyên nhân thường gặp

Nước bẩn trào lên bồn cầu hay ga sàn thường do bể đầy, ống thông hơi bị bịt, ống dẫn tắc hoặc cửa xả thấp hơn mực nước cống khi mưa. Hãy hút bể, thông ống trước; nếu vẫn tái diễn thì cần kiểm tra lại cao độ và kết cấu bể.

Đưa bể tự hoại vào thiết kế và nghiệm thu

Với nhà xây mới, hãy yêu cầu bản vẽ thể hiện vị trí, kích thước từng ngăn, cao độ đáy, ống thông hơi, nắp thăm và điểm xả; hợp đồng ghi rõ vật liệu bể và lớp chống thấm. Khi bàn giao, đưa hạng mục này vào danh sách nghiệm thu nhà trước khi bàn giao. Nếu chọn gói xây nhà trọn gói, bể phốt, hố ga và thoát nước ngoài nhà nên nằm trong phạm vi công việc ngay từ đầu, tránh thành hạng mục phát sinh.

Kết luận

Bể tự hoại 3 ngăn nằm khuất dưới đất nhưng là hạng mục khó sửa nhất khi đã làm sai. Đúng vị trí, xây kín, ống thông hơi đúng chuẩn và dùng đúng cách giúp nhà sạch mùi, bền móng, an toàn nguồn nước. Nếu anh chị đang chuẩn bị xây nhà, hãy gửi yêu cầu báo giá để Hiluxhome khảo sát và tư vấn phương án phù hợp mảnh đất của mình.

Nguồn tham khảo: Thông tư 27/2011/TT-BYT, QCVN 01:2011/BYT về nhà tiêu · TCVN 10334:2014 bể tự hoại bê tông cốt thép đúc sẵn.