Mục lục bài viết
Mái ngói trên hệ vì kèo thép nhẹ, thi công nhanh và tạo được nhiều dáng mái, nên rất phổ biến với nhà cấp 4 và nhà vườn. Mái ngói chỉ bền khi được thi công đúng quy trình; phần lớn dột đến từ mối giao, mép mái và máng nước chứ không phải từ viên ngói. Bài này giúp bạn hiểu từng bước và biết nên kiểm tra gì.
Cấu tạo cơ bản của mái ngói vì kèo thép
Từ trong ra ngoài thường có:
- Tường và dầm đỡ bên dưới, có thép chờ để liên kết.
- Vì kèo thép: khung chịu lực chính của mái.
- Xà gồ: các thanh ngang đỡ phần tiếp theo.
- Cầu phong và li tô (mè): hệ thanh gác ngói, tạo khoảng thông gió dưới ngói.
- Ngói: lớp lợp ngoài cùng, kèm ngói nóc, ngói rìa.
- Phụ kiện: máng nước, tấm chống thấm lót mái (nếu có), diềm mái.

Quy trình thi công
- Kiểm tra mặt bằng mái: dầm, tường, thép chờ đúng cao độ.
- Dựng vì kèo: theo bản vẽ, liên kết bằng hàn hoặc bu lông đúng quy cách.
- Lắp xà gồ: đúng khoảng cách, thẳng hàng.
- Sơn chống gỉ: cho thép, đặc biệt các mối hàn, bắt buộc khi vùng ven biển.
- Lắp cầu phong, li tô theo khoảng cách phù hợp với loại ngói.
- Lợp ngói: từ dưới lên trên, xếp đúng chiều chồng.
- Lợp ngói nóc, ngói rìa và chèn kín.
- Lắp máng, ống thoát nước mái.
- Kiểm tra thử nước nếu có điều kiện.
Xem thêm đổ bê tông sàn mái nếu mái nhà bạn làm bê tông dán ngói thay vì vì kèo thép.
Độ dốc: không được tùy tiện
Mỗi loại ngói có độ dốc tối thiểu do nhà sản xuất khuyến nghị để nước thoát nhanh và không tràn ngược. Mái quá thoải dễ dột, mái quá dốc tốn vật tư và khó thi công. Hãy yêu cầu hồ sơ ghi độ dốc và loại ngói đi kèm. Chi tiết chọn ngói có trong bài chọn ngói cho nhà mái Nhật.

Những điểm hay dột
| Vị trí | Nguyên nhân thường gặp | Cách kiểm tra |
|---|---|---|
| Mối giao hai mảng mái (máng xối) | Chống thấm kém, độ dốc máng thấp | Xem lớp lót, thử nước |
| Chân mái giáp tường | Thiếu lớp chống thấm chân tường | Xem chi tiết chống thấm chân |
| Mép mái, diềm mái | Ngói rìa lỏng, thiếu keo hoặc vữa | Kiểm tra độ chắc |
| Ngói nóc | Chèn không kín | Kiểm tra sau mưa lớn |
| Lỗ xuyên mái | Ống thông hơi, ống khói hở | Xem chi tiết chống thấm quanh ống |
| Máng nước, ống thoát | Tắc, dốc sai | Thử nước, dọn lá |
Nghiệm thu mái
Trước khi nghiệm thu, nên:
- Quan sát từ trên cao (hoặc thang) toàn bộ lớp ngói, ngói nóc, mối giao.
- Thử nước các mối giao và máng nếu được.
- Kiểm tra vì kèo, xà gồ từ bên trong: mối hàn, sơn chống gỉ, độ thẳng.
- Sau trận mưa đầu tiên, kiểm tra trần xem có ẩm.
- Chụp ảnh và ghi nhận bảo hành mái.
Bảo trì mái ngói
Nên kiểm tra mái ít nhất mỗi năm một lần, nhất là sau bão. Dọn lá, rêu, kiểm tra ngói vỡ, máng nước. Xem lịch bảo trì nhà ở theo mùa.
Bảng kiểm tra nghiệm thu mái ngói
| Hạng mục | Cách kiểm tra | Đạt khi |
|---|---|---|
| Vì kèo, xà gồ | Nhìn từ dưới lên, kiểm tra mối hàn, sơn chống gỉ | Thẳng, chắc, không gỉ, mối hàn đầy |
| Độ dốc | Đo hoặc xem trên bản vẽ hoàn công | Đúng thiết kế |
| Ngói | Quan sát bề mặt, độ khít | Không vỡ, không xô lệch, chồng mí đều |
| Ngói nóc, ngói rìa | Kiểm tra liên kết | Chắc, trám kín |
| Máng nước, ống thoát | Thử đổ nước | Chảy thông, không đọng, không tràn |
| Mối giao, chân mái | Thử nước, quan sát sau mưa | Không thấm |
| Trần phía dưới | Quan sát sau mưa đầu tiên | Khô, không ố |
Những phụ kiện hay bị bỏ qua
- Lưới chắn rác máng nước giúp máng ít tắc.
- Ống thông hơi mái để thoát khí ẩm.
- Vật liệu lót mái (nếu thiết kế có) giúp thêm một lớp chống thấm.
- Phụ kiện chống bão cho ngói rìa, ngói nóc ở vùng gió mạnh.
- Ngói dự phòng cùng lô để thay thế khi vỡ.
Khi nào cần sửa mái ngay?
- Thấy nước nhỏ giọt hoặc vệt ố loang rộng trên trần.
- Ngói trượt, vỡ nhiều sau bão.
- Máng nước tràn, tường ngoài ướt liên tục.
- Mái võng, lệch bất thường.
Trường hợp khẩn cấp, hãy che tạm bằng bạt từ bên trong nếu an toàn, rồi liên hệ thợ. Tránh tự leo mái khi trời mưa gió. Xem thêm lịch bảo trì nhà ở theo mùa.
Kết luận
Mái ngói chuẩn là mái được tính độ dốc đúng, liên kết chắc, chống thấm kỹ ở mọi mối nối và có bảo trì định kỳ. Hãy yêu cầu hồ sơ mái, thử nước khi nghiệm thu và chụp ảnh các chi tiết trước khi che kín.
Bạn có thể xem mẫu nhà mái Nhật, hoặc gọi 0965629779 để kỹ sư tư vấn kết cấu mái cho nhà bạn.
Câu hỏi thường gặp
Mái ngói dột thường do đâu?
Thường do mối giao mái, chân mái giáp tường, ngói nóc, lỗ xuyên mái và máng nước tắc hoặc chống thấm kém, ít khi do bản thân viên ngói.
Vì kèo thép có bị gỉ không?
Có thể nếu không sơn chống gỉ đúng quy cách hoặc môi trường ẩm mặn. Cần sơn chống gỉ và kiểm tra định kỳ, đặc biệt ở vùng ven biển.
Có cần lớp lót chống thấm dưới ngói không?
Tùy thiết kế và loại ngói. Nhiều nhà chọn thêm lớp lót để tăng độ an toàn; hãy hỏi kiến trúc sư theo điều kiện cụ thể.


